Układ z wierzycielami a faktoring: kto jest wierzycielem przy cesji faktur?

U mnie w podobnej sytuacji do układu zgłaszaliśmy już faktora jako wierzyciela w zakresie przelanych (scedowanych) wierzytelności, a pierwotny kontrahent przestawał być wierzycielem co do tej części. Kluczowe jest, czy była cesja z zawiadomieniem dłużnika i od kiedy faktor ma prawo do zapłaty, bo to zwykle determinuje, kto realnie „stoi” w kolejce w układzie.

Przy faktoringu z cesją wierzytelności co do zasady wierzycielem wobec Waszego kontrahenta staje się faktor, ale dla Was w układzie ważne jest, jakie macie zobowiązanie wobec faktora i na jakich warunkach (zwłaszcza przy faktoringu z regresem, gdzie ryzyko niewypłacalności odbiorcy wraca do Was). Jeśli cesja była skuteczna i dłużnik został zawiadomiony, to taka wierzytelność zwykle „wychodzi” z masy wierzytelności handlowych i nie powinna być ujmowana jako wierzytelność odbiorcy, tylko jako relacja z faktorem. W praktyce kluczowe jest ustalenie, które faktury są już przeniesione, czy są zastrzeżenia/warunki w umowie (np. cesja warunkowa, potrącenia, kaucje, zabezpieczenia) oraz jakie saldo rozliczeń macie na rachunku faktoringowym na dzień otwarcia postępowania. Warto to od razu uporządkować z doradcą restrukturyzacyjnym, bo błędna kwalifikacja wierzyciela przy faktoringu potrafi „rozjechać” spis wierzytelności i głosowanie nad układem.

Przy faktoringu warto rozdzielić dwie relacje: Państwa zobowiązania wobec faktora oraz zobowiązania Państwa odbiorców wobec wierzyciela z faktury. Jeśli doszło do skutecznej cesji wierzytelności (a dłużnik został o niej powiadomiony lub umowa przewiduje cesję „cichą”), to co do scedowanych faktur wierzycielem wobec odbiorcy staje się faktor, a nie Państwa spółka. W układzie z wierzycielami co do zasady ujmuje się wierzycieli spółki, więc odbiorcy, którzy mają zapłacić za sprzedane towary, nie są „wierzycielami do układu”, tylko dłużnikami, a sama scedowana należność przestaje być Państwa aktywem. Natomiast faktor może być Państwa wierzycielem w zakresie wszelkich roszczeń wobec spółki: prowizji i opłat, odsetek, salda rozliczeń oraz ewentualnego regresu przy faktoringu z regresem, gdy odbiorca nie zapłaci w terminie. W faktoringu bez regresu (pełnym) ryzyko braku zapłaty co do zasady przechodzi na faktora, ale i tak mogą zostać po Państwa stronie określone obowiązki umowne (np. spory, potrącenia, reklamacje, naruszenia oświadczeń). Praktycznie kluczowe jest ustalenie na dzień otwarcia postępowania, jakie dokładnie saldo i wymagalne należności ma wobec Państwa faktor oraz które faktury są objęte cesją i na jakich warunkach. Proponuję poprosić faktora o potwierdzenie salda i wykaz wierzytelności wobec spółki oraz przeanalizować umowę (rodzaj faktoringu, regres, zabezpieczenia), bo to determinuje, jak ująć go w spisie wierzycieli i propozycjach układowych. Dla bezpieczeństwa warto, żeby tę kwalifikację potwierdził doradca restrukturyzacyjny na podstawie konkretnych zapisów umowy i rozliczeń.

Przy faktoringu po cesji wierzytelności wierzycielem wobec Twojego kontrahenta co do zasady staje się faktor, więc w układzie trzeba bardzo uważnie rozdzielić należności już przelane od tych, które pozostały po Twojej stronie. Najlepiej oprzeć się na treści umowy i zawiadomieniach o cesji (zwłaszcza przy faktoringu z regresem), bo od tego zależy, kogo i w jakiej kwocie ujmujesz jako wierzyciela.

Przy faktoringu z cesją wierzytelności wierzycielem co do scedowanych faktur jest co do zasady faktor (to on ma prawo żądać zapłaty od odbiorcy), a Ty nadal pozostajesz dłużnikiem wobec faktora w zakresie rozliczeń z umowy (np. prowizje, odsetki, regres przy faktoringu z regresem). W praktyce do układu często trafia zobowiązanie wobec faktora (a nie wobec odbiorców tych faktur), ale warto to potwierdzić na konkretnych zapisach umowy i rodzaju faktoringu (z regresem/bez regresu, cesja jawna/cicha).

Przy cesji wierzytelności z faktury co do zasady wierzycielem wobec Twojego odbiorcy staje się faktor, a odbiorca powinien zapłacić na rachunek wskazany przez faktora (zwłaszcza jeśli został o cesji zawiadomiony). W postępowaniu układowym kluczowe jest jednak, czy masz faktoring pełny czy z regresem: przy regresie po stronie spółki może powstać zobowiązanie wobec faktora, jeśli odbiorca nie zapłaci lub zajdą przesłanki zwrotu finansowania. Dlatego w praktyce w układzie mogą występować równolegle: wierzytelności odbiorców „oddane” faktorowi oraz ewentualna wierzytelność faktora wobec spółki wynikająca z umowy faktoringu. Najlepiej przejrzeć umowę (cesja jawna/cicha, regres, zabezpieczenia) i na tej podstawie ustalić, kto i z jakiego tytułu powinien zgłosić wierzytelność do spisu.

Czy w Twojej umowie faktoringu jest faktoring pełny czy niepełny oraz czy to była cesja jawna (z zawiadomieniem dłużników) czy cicha? I czy na dzień otwarcia postępowania układowego faktor ma już wymagalne roszczenie do spółki (np. z tytułu regresu/zwrotu zaliczek) czy jego wierzytelność wynika wyłącznie z przejętych faktur wobec Twoich odbiorców?

Miałem podobny dylemat przy układzie i faktoringu: po cesji wierzycielem co do zasady staje się faktor, więc w praktyce to on powinien być ujęty w układzie w zakresie przejętych należności, a dłużnicy z tych faktur powinni płacić do faktora zgodnie z zawiadomieniem o cesji. Jednocześnie warto pamiętać, że przy faktoringu często zostaje po Twojej stronie ryzyko regresu (albo inne rozliczenia/zaliczki), więc możesz mieć równolegle zobowiązanie wobec faktora niezależnie od tego, kto „jest wierzycielem” wobec Twoich kontrahentów. U mnie kluczowe było spisanie na spokojnie: które faktury są scedowane, na jakich warunkach (z regresem/bez) i jakie kwoty realnie są do rozliczenia z faktorem na dzień otwarcia postępowania. Najlepiej to szybko potwierdzić na piśmie z faktorem, bo w praktyce liczą się konkretne zapisy umowy i status poszczególnych faktur, a nie sama nazwa „faktoring”.