Sanacja a faktoring – czy faktor może wypowiedzieć umowę i wstrzymać finansowanie po otwarciu postępowania?

Dopytam, jaki to dokładnie faktoring: z regresem czy bez regresu i czy jest to umowa ramowa z limitem odnawialnym? Czy w umowie macie wprost wskazane „otwarcie postępowania sanacyjnego” jako przesłankę wypowiedzenia lub wstrzymania finansowania, czy tylko ogólne klauzule o istotnym pogorszeniu sytuacji? Jak wygląda praktyka po otwarciu sanacji: faktor przestał finansować nowe faktury, czy wstrzymuje też wypłaty za już przyjęte wierzytelności, które spełniły warunki? I jeszcze: czy zarządca (jeśli został ustanowiony) potwierdził faktorowi zasady dalszego wykonywania umów i obiegu cesji w sanacji?

Po otwarciu postępowania sanacyjnego sama „informacja o sanacji” nie musi automatycznie rozwiązywać umowy faktoringu, ale w praktyce wielu faktorów traktuje to jako zdarzenie naruszenia warunków i uruchamia klauzule o istotnym pogorszeniu sytuacji lub zwiększonym ryzyku. To, czy faktor może jednostronnie wypowiedzieć umowę albo wstrzymać zaliczki, zależy przede wszystkim od treści umowy (definicji zdarzeń naruszenia, trybu wypowiedzenia, okresów wypowiedzenia, uprawnień do redukcji limitu) oraz od tego, czy jego działania nie wchodzą w konflikt z ograniczeniami przewidzianymi w prawie restrukturyzacyjnym dla sanacji. Warto rozróżnić wstrzymanie finansowania nowych wierzytelności (np. obniżenie limitu lub „hold” do czasu wyjaśnień) od próby podważenia cesji już dokonanych i rozliczeń za faktury już objęte finansowaniem — to są zwykle inne mechanizmy i inne ryzyka po obu stronach. Faktor najczęściej będzie argumentował, że nie jest zobowiązany finansować „z automatu”, jeśli przestały być spełnione warunki umowne lub wzrosło ryzyko regresu/zwrotu zaliczek. Z drugiej strony, klauzule pozwalające na natychmiastowe wypowiedzenie wyłącznie z powodu otwarcia postępowania mogą być oceniane krytycznie, zwłaszcza gdy uderzają w bieżące funkcjonowanie przedsiębiorstwa i cel sanacji. Najrozsądniej jak najszybciej przejść przez umowę z doradcą restrukturyzacyjnym i zarządcą/administratorem, ustalić co jest „istotnym pogorszeniem” w rozumieniu kontraktu oraz czy i jakie zgody są potrzebne dla dalszych cesji i rozporządzania wierzytelnościami. Równolegle zwykle pomaga przedstawienie faktorowi planu przepływów, zasad obsługi regresu i propozycji zabezpieczeń lub zmiany modelu (np. limit na wybranych odbiorców), bo często to otwiera drogę do utrzymania choć części finansowania. Jeśli sprawa jest pilna, poproście też faktora o jednoznaczne stanowisko na piśmie: czy wstrzymuje wypłaty, na jakiej podstawie i w jakim zakresie, bo to ułatwia szybkie działania procesowe i negocjacyjne.

U mnie w podobnej sytuacji po otwarciu sanacji faktor praktycznie od razu „przykręcił kurek” i wstrzymał nowe wypłaty, zanim jeszcze cokolwiek formalnie wypowiedział. Powoływali się dokładnie na klauzule o istotnym pogorszeniu sytuacji i na wewnętrzną politykę ryzyka, a negocjacje sprowadzały się do: dodatkowe zabezpieczenia, niższe limity albo przejście na faktoring z regresem. Sama sanacja nie sprawiła, że umowa „automatycznie” przestała działać, ale w praktyce faktor ma narzędzia, żeby ograniczyć finansowanie, jeśli umowa daje mu taką furtkę. Finalnie najwięcej dało szybkie spotkanie trójstronne (my–faktor–doradca/zarządca) i ustalenie jasnych zasad, co mogą dalej finansować i na jakich warunkach.

Samo otwarcie postępowania sanacyjnego nie powoduje automatycznie wygaśnięcia umowy faktoringu, ale w praktyce dla wielu faktorów jest to „zdarzenie” uruchamiające zapisy o pogorszeniu sytuacji i daje im podstawę do próby wypowiedzenia albo ograniczenia limitu. To, czy mogą skutecznie jednostronnie wypowiedzieć umowę i wstrzymać wypłaty, zależy od konkretnych postanowień umowy (tryb wypowiedzenia, okresy, przesłanki) oraz od tego, czy takie działanie nie narusza ochronnych skutków sanacji. Niezależnie od nowych zaliczek, cesje już dokonane zwykle pozostają w mocy, a kluczowe jest, jak mają być obsługiwane bieżące wpływy z tych wierzytelności. Warto szybko przeanalizować umowę z doradcą restrukturyzacyjnym/zarządcą i negocjować z faktorem rozwiązanie przejściowe, bo często da się utrzymać finansowanie przy dodatkowych zabezpieczeniach lub zmianie warunków.