Restrukturyzacja spółki z o.o.: czy po otwarciu postępowania można ustanowić hipotekę lub zastaw pod nowy kredyt?

U nas przy przyspieszonym postępowaniu układowym też pojawił się temat „nowych pieniędzy” pod hipotekę i zastaw, i w praktyce to nie wyglądało tak, że zarząd po prostu podpisuje u notariusza i po sprawie. Co do zasady spółka dalej działa, ale czynności wykraczające poza zwykły zarząd wymagają zgody nadzorcy sądowego, a ustanowienie hipoteki czy zastawu rejestrowego bank zwykle traktuje właśnie jako taką „grubą” czynność. Bank i notariusz prosili nas o pisemną zgodę nadzorcy (czasem także o dodatkowe potwierdzenia/stanowisko, żeby nie było ryzyka podważenia), bo bez tego wszyscy się bali, że zabezpieczenie będzie nieskuteczne albo później zakwestionowane. Warto też jasno pokazać, że zabezpieczenie dotyczy nowego finansowania na bieżącą działalność, a nie „dosztukowania” zabezpieczenia pod stare długi, bo to budzi największe opory. Jeśli zabezpieczenie istotnie uszczupla majątek „pod układ”, nadzorca potrafi chcieć, żeby temat był uporządkowany formalnie i uzasadniony wpływem na powodzenie układu. U nas kluczowe było wciągnięcie nadzorcy od początku w rozmowy z bankiem, żeby warunki kredytu i zabezpieczeń dało się obronić jako konieczne do utrzymania działalności. No i pamiętaj, że same wpisy (hipoteka w KW, zastaw w rejestrze) potrafią trwać, więc bank często oczekuje, że formalności będą dopięte „na czysto”, zanim wypłaci środki.

Co do zasady w przyspieszonym postępowaniu układowym zarząd nie ma pełnej swobody w ustanawianiu nowych zabezpieczeń – hipoteka czy zastaw pod nowy kredyt zwykle będą traktowane jako czynności przekraczające zwykły zarząd i mogą wymagać zgody nadzorcy sądowego (a czasem też sądu), inaczej grozi ich bezskuteczność lub podważenie. Najbezpieczniej ustalić to od razu z nadzorcą na piśmie i dopasować konstrukcję finansowania do wymogów postępowania.

Z mojego doświadczenia w przyspieszonym postępowaniu układowym zarząd co do zasady działa dalej, ale ustanowienie hipoteki czy zastawu pod nowy kredyt zwykle jest traktowane jako czynność przekraczająca zwykły zarząd i bez zgody nadzorcy układu (a czasem także sądu) może być nieskuteczne albo podważalne. Najbezpieczniej od razu uzgodnić to z nadzorcą i prawnikiem, żeby bank miał „czyste” zabezpieczenia.

W przyspieszonym postępowaniu układowym co do zasady zarząd nadal prowadzi sprawy spółki, ale pod nadzorem nadzorcy sądowego, a czynności przekraczające zwykły zarząd wymagają jego zgody. Ustanowienie hipoteki na nieruchomości i zastawu rejestrowego na maszynach pod nowy kredyt zwykle jest traktowane jako czynność „ponad zwykły zarząd”, więc bez wymaganej zgody może okazać się bezskuteczne w postępowaniu albo łatwe do podważenia. W praktyce banki często oczekują nie tylko pisemnej zgody nadzorcy, ale też – zależnie od okoliczności i zakresu zabezpieczeń – potwierdzenia/zgody sądu. Najbezpieczniej od razu omówić to z nadzorcą i doradcą restrukturyzacyjnym oraz uzyskać formalne zgody przed podpisaniem umów zabezpieczeń.