PZU po obwieszczeniu: kompensata (potrącenie) wzajemnych faktur z kontrahentem – czy to dozwolone?

Co do zasady potrącenie po obwieszczeniu bywa dopuszczalne, ale tylko gdy obie wierzytelności są wzajemne i powstały przed obwieszczeniem oraz nie wchodzą w zakres ustawowych ograniczeń (np. dotyczących wierzytelności nabytych po obwieszczeniu), więc przed kompensatą warto to potwierdzić z nadzorcą układu/doradcą restrukturyzacyjnym, żeby nie narazić się na zarzut obejścia zasad układu.

Co do zasady w PZU po obwieszczeniu kluczowe jest, czy te wzajemne wierzytelności są „układowe” (powstałe przed dniem układowym) czy „bieżące” (powstałe po dniu układowym). Potrącenie bywa dopuszczalne, ale najbezpieczniejsza sytuacja jest wtedy, gdy obie wierzytelności istniały już przed obwieszczeniem (i spełniają warunki potrącenia), bo wtedy wierzyciel w praktyce mógłby potrącić niezależnie od tego, że później doszło do obwieszczenia. Jeśli natomiast jedna ze stron „powstaje” dopiero po obwieszczeniu albo kompensata ma charakter umowny robiony tylko po to, żeby rozliczyć długi układowe poza regułami układu, rośnie ryzyko zarzutu obejścia ochrony i uprzywilejowania jednego kontrahenta kosztem innych. Trzeba też pamiętać, że potrącenie działa jak zaspokojenie – tyle że bez przelewu – więc w sporze ktoś może je oceniać podobnie jak płatność. W praktyce bardzo dużo zależy od tego, jakie konkretnie daty mają faktury/świadczenia, kiedy stały się wymagalne i jaki macie ustalony dzień układowy. Dlatego przed zrobieniem kompensaty warto to skonsultować z nadzorcą układu (i najlepiej prawnikiem od restrukturyzacji) oraz spisać, dlaczego rozliczenie nie narusza zasad PZU i nie pogarsza sytuacji pozostałych wierzycieli. Jeżeli to rozliczenie dotyczy wyłącznie zobowiązań bieżących po dniu układowym, zwykle jest mniej kontrowersyjne niż „czyszczenie” wzajemnych długów układowych po obwieszczeniu. W razie wątpliwości ostrożniejszą opcją jest rozliczać bieżące faktury normalnie, a wierzytelności układowe zostawić do ujęcia i wykonania zgodnie z układem.

Co do zasady potrącenie może być dopuszczalne także po obwieszczeniu, ale kluczowe jest, kiedy powstały obie wierzytelności i czy spełniają zwykłe warunki potrącenia (wzajemność, jednorodzajowość, wymagalność), a nie są „kreowane” pod kompensatę. Największe ryzyko pojawia się, gdy jedna ze stron stała się dłużnikiem lub wierzycielem dopiero po obwieszczeniu albo gdy kompensata w praktyce daje temu kontrahentowi lepsze zaspokojenie niż wynikałoby z układu, co może być ocenione jako pokrzywdzenie pozostałych. Dlatego przed podpisaniem oświadczeń o potrąceniu warto rozdzielić faktury „sprzed” i „po” dniu układowym i uzyskać pisemne stanowisko nadzorcy układu. Przy większych kwotach albo jakichkolwiek wątpliwościach najbezpieczniej zlecić krótką opinię doradcy restrukturyzacyjnego/prawnikowi, żeby nie ryzykować zarzutu uprzywilejowania.

U nas po obwieszczeniu też pojawił się temat potrącenia z kontrahentem i z tego co pamiętam, kluczowe było kiedy powstały obie wierzytelności oraz czy potrącenie nie wygląda jak „obchodzenie” zasad układowych. Doradca restrukturyzacyjny uczulał, że po obwieszczeniu takie ruchy mogą zostać źle ocenione (uprzywilejowanie) nawet jeśli „tylko” oszczędzają przelewy, więc każdorazowo robiliśmy krótką analizę i braliśmy akcept nadzorcy. Jeśli to są typowe, wzajemne faktury z bieżącej współpracy, czasem da się to ułożyć bezpiecznie, ale ja bym nie robił potrącenia „na gębę” bez pisemnej zgody/stanowiska nadzorcy układu. W praktyce ta jedna konsultacja oszczędza dużo stresu, bo potem nikt nie podważa, że działaliście zgodnie z reżimem po obwieszczeniu.

Dopytam o kilka szczegółów, bo w PZU to ma kluczowe znaczenie: czy obie wierzytelności (Wasza należność i faktury kontrahenta) powstały przed dniem obwieszczenia, czy któraś jest już „po obwieszczeniu”? Jakiego rodzaju to świadczenia (np. bieżące dostawy/usługi) i czy kompensata miałaby dotyczyć wyłącznie faktur wymagalnych na dziś? No i czy Wasz nadzorca układu był o tym informowany i ma stanowisko, bo często praktyka zależy od tego, czy potrącenie nie prowadzi do preferencyjnego zaspokojenia jednego wierzyciela kosztem innych. Jeśli podasz datę obwieszczenia i te daty wystawienia/wymagalności, łatwiej będzie ocenić ryzyko i warianty bezpiecznego działania.