Potrącenie (kompensata) z kontrahentem po obwieszczeniu w PZU – czy mogę to zrobić?

W PZU po obwieszczeniu i ustaleniu dnia układowego możliwość potrącenia jest mocno ograniczona – co do zasady liczy się stan wierzytelności na dzień układowy, a potrącenia „robione” już po obwieszczeniu mogą zostać zakwestionowane jako obejście zasad układu. Kluczowe jest, czy obie wierzytelności istniały i były wymagalne (oraz potrącalne) najpóźniej na dzień układowy oraz czy nie zachodzą ustawowe wyłączenia potrącenia w restrukturyzacji. Jeśli te warunki nie są spełnione, bezpieczniej przyjąć, że kompensata teraz może być ryzykowna i wymaga ostrożnej oceny pod kątem skutków dla układu. W praktyce warto to skonsultować z doradcą restrukturyzacyjnym prowadzącym PZU, bo detale (daty powstania wierzytelności, wzajemność, potrącalność) są tu decydujące.

W PZU po obwieszczeniu potrącenie bywa mocno ograniczone — co do zasady jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy przesłanki potrącenia (wymagalność i możliwość potrącenia) istniały już przed dniem układowym, więc przy „mieszanych” rozrachunkach łatwo narazić się na zarzut obejścia ochrony wierzycieli. Najbezpieczniej potwierdzić to z doradcą restrukturyzacyjnym/nadzorcą układu przed zrobieniem kompensaty.

Miałem bardzo podobną sytuację w PZU i kluczowe okazało się to, czy obie wierzytelności istniały i były „wymagalne” przed dniem układowym oraz czy są między tymi samymi podmiotami (wzajemność). U nas doradca mówił wprost, że potrącenie po obwieszczeniu bywa dopuszczalne, ale tylko w granicach zasad z prawa restrukturyzacyjnego, a każde „kombinowanie” już po dniu układowym może zostać później podważone jako obejście układu albo uprzywilejowanie. Jeśli to są zwykłe, przeterminowane faktury z obu stron i nie ma żadnych cesji/zakupów wierzytelności „pod potrącenie”, to często da się to przeprowadzić, ale trzeba to zrobić poprawnie (oświadczenie o potrąceniu, prawidłowe kwoty, daty). Z drugiej strony widziałem przypadek, gdzie druga strona straszyła, że potrącenie narusza zasady układowe i próbowała to rozgrywać w negocjacjach, więc ryzyko sporu jest realne. W praktyce najbezpieczniej było u nas najpierw potwierdzić z nadzorcą układu/doradcą restrukturyzacyjnym, czy te konkretne należności są objęte układem i czy potrącenie nie „wywróci” równego traktowania wierzycieli. Przy tych kwotach (78 vs 52 tys.) potrącenie kusi, ale ja bym nie robił tego „na czuja”, tylko po krótkiej konsultacji, żeby później nie mieć zarzutu, że rozliczenie było niedopuszczalne. Jeśli doradca da zielone światło, to zwykle kończy się to po prostu saldem i dużo czytelniejszą sytuacją na głosowania i dalsze rozliczenia.

Możesz doprecyzować, kiedy dokładnie powstały obie wierzytelności (data wykonania świadczeń i wystawienia faktur) – przed czy po dniu układowym – oraz czy są bezsporne i wymagalne? Istotne będzie też, czy w PZU masz jakieś ograniczenia w zakresie potrąceń w obwieszczeniu/układzie i czy po którejś stronie nie doszło już do cesji albo zajęcia tych należności.

W PZU po obwieszczeniu i ustaleniu dnia układowego trzeba bardzo uważać z potrąceniem, bo takie rozliczenie bywa oceniane przez pryzmat tego, czy nie dochodzi do „zaspokojenia” wierzyciela poza układem. Co do zasady potrącenie jest możliwe tylko wtedy, gdy obie wierzytelności istniały (i były wzajemne) już przed dniem układowym oraz spełniały warunki do potrącenia w tym czasie. Jeżeli którakolwiek z wierzytelności powstała po dniu układowym albo prawo do potrącenia pojawiło się dopiero później, ryzyko zakwestionowania jest dużo większe. Dodatkowo znaczenie ma to, czy obie kwoty mają być objęte układem i jak zostaną ujęte w spisie wierzytelności, bo potrącenie zmienia realną wysokość roszczeń i może wpływać na głosowanie. W praktyce takie potrącenie może przejść, ale „automatyczne” kompensowanie na własną rękę w trakcie zbierania głosów potrafi narobić problemów dowodowych i komunikacyjnych z nadzorcą. Najbezpieczniej skonsultować to z nadzorcą układu (i ewentualnie prawnikiem), pokazując konkretne daty powstania zobowiązań i terminy wymagalności. Jeśli okaże się dopuszczalne, warto zrobić to formalnie (oświadczenie o potrąceniu) i od razu zadbać o spójność z dokumentacją układową.

Co do zasady po obwieszczeniu w PZU potrącenie bywa istotnie ograniczone i zależy m.in. od tego, kiedy powstały obie wierzytelności oraz czy spełniają ustawowe przesłanki potrącenia, więc „bezpiecznie” nie da się tu tego przesądzić. Przy takich kwotach lepiej to szybko zweryfikować pod kątem konkretnego dnia układowego i dokumentów, bo nieprawidłowa kompensata może zostać zakwestionowana w toku postępowania.